• طبقه بندی مقالات
    • آیا فضای مجازی همان فضای سایبری است؟
      از زمانی که ویلیام گیبسون داستان علمی تخیلی کُرُم سوزان (Burning Chrome) را نوشت زمان زیادی نمی گذرد، او در این رمان داستان دو هکر خویش فرما را روایت می کند که برای کسب درآمد دست به کار نفوذ در شبکه های پولی می شوند و آنجا است که گیبسون اولین بار از فضای سایبری یا Cyberspace سخن می گوید: توهم توافق شده‌ی انبوه (mass consensual hallucination) با کمک شبکه های کامپیوتری، یا بقول وی:
      "فضای سایبری توهم توافق شده ای (consensual hallucination) است که روزانه توسط میلیاردها اپراتور مشروع با هر ملیتی به وجود می آید، توسط بچه ها به مفاهیم ریاضی ترسیم می شود ... نمایش داده های انتزاعی و گرافیکی از بانک از کامپیوتر ها در یک سیستم انسانی. پیچیدگی غیر قابل تصور خطوط نور در ناکجاآباد (nonspace) ذهن که درخوشه ها و صور فلکی داده ها قرار گرفتند. مثل چراغ های شهر، در حال دور شدن ..."
      اما گیبسون این واژه را چگونه برگزید ؛ او در مصاحبه ای که با کتابخانه عمومی نیویورک انجام داده است، می گوید :
      "من می خواستم این حس از حوزه‌ی دیگر را که یک حس گماشتگی در زندگی روزمره‌ام بود برانگیزم، حس جستجو به دنبال بیت های اطلاعات و قطعه ای از واقعیت که می تواند در عرصه ای که مورد نیازم بود(داستان های علمی تخیلی)، قرار گیرد." [1]
      گیبسون واژه فضای سایبری را از واژه سایبرنتیک الهام گرفته است که نوربرت وینر در دهه چهل میلادی بعنوان علم مناسبات انسان و ماشین، و مناسبات ماشین‌ها با یکدیگر اولین بار آن‌را تبیین نمود.
      فضای سایبری یک واژه مرکب است که از دو بخش سایبر بعنوان پیشوند، برگرفته از سایبرنتیک و پسوند اسپیس به معنای اصلی اش فضا -که البته جلوتر بدان خواهیم پرداخت-مشتق شده است.
      سایبرنتیک که از ریشه‌ی واژه ای یونانی به معنای هدایت، راهبری و سکان داری مشتق شده‌است(لغت یونانی kubernētēs معادل سکان دار بوده است و آوانگاشت آن به انگلیسی Cybernetes است. این لغت بعدها به زبان لاتین از طریق روم به Gubernator تبدیل شده است که در انگلیسیGovernor (حاکم) است. [2] )
      سایبر اگر چه امروزه در فرهنگ های واژگانی چون اکسفورد [3]، وبستر [4] به عنوان پیشوندی جهت ارتباط اسم با فناوری رایانه وشبکه(از جمله اینترنت) محسوب می گردد. اما بازتعریف این واژه در ادبیات انگلیسی و بالطبع سایر زبان ها مشکلاتی را فراهم آورده است که نشان دهنده‌ی ضعف در تبیین و معناشناسی این پارادایم جدید است.
      ایده اولیه گیبسون نشات گرفته از بازنمایی ارتباطات انسانی در شبکه ای ماشینی است که هزاران کاربر مشتاقانه در سراسر جهان این نمایش گرافیکی خیال انگیز را پذیرفته و دنبال می نمایند. به عبارتی گیبسون سعی داشت این مفهوم را به مخاطب بفهماند که بازنمایی همه این توهمات صفر و یکی که در پس سیستم های ماشینی نمایش داده می شود مبین انسان، روزمرگی او و زندگی واقعی اش است و این تصاویر توهم انگیز انبوه صرفاً بازنمایی آن در شبکه ای در مقیاس جهانی است. اما امروز این واقعیت به آنچه در خاتمه ماجرا –نمایش های صفر و یک بر صفحه نمایشگر-نمایش داده می شود الینه (Alienation) شده و تعبیر مجاز برای آن استفاده می شود ، در صورتیکه اثری از آنچه امروز به غلط مجاز گفته می شود در رگه‌ها و داستان گیبسون یافت نمی شود و از این جالب تر آنکه فضای سایبر که امروز استعاره ای از اینترنت است در فضای واقعی رقم می خورد و همانطور که گیبسون سعی داشت به مخاطبان منتقل نماید این بازنمایی رخدادهای حقیقی است که در فضای سایبر اتفاق می افتد.
      این سوبرداشت از این واژه مهم سرآغاز کاستی ها، اختلاف نظرها و چالشها در شکل گیری قواعد ، قوانین و ساختارهایی است که در جامعه در مواجهه با این پارادایم است.
      در کنار سایبر نیز واژه Space که معانی متفاوتی نیز دارد مبین حقیقی بودن پیشوندی است که سهواً مجاز تعبیر شده است.فضا بعنوان حجم ، فضا به عنوان جغرافیا ، فضا بعنوان مرزهای سیاسی ، فضا بعنوان آنچه آزاد، در دسترس و تسخیر نشده است [5] همه و همه حقیقتی است موجود و اگر هم در بازتعریف قراردادی آن تغییراتی رخ دهد، قراردادی است مورد وثوق بر قرارداد کنندگان بر واقعیت موجود و ممکن.
      آنچه امروز ضروری به نظر می رسد خلق واژگانی است که این واقعیت و حقیقت مسلم را از فضای مجازی تمیز دهد. تا زمانی که بحث از پسوندهایی چون جرایم ، جنگ،قدرت و .... می گردد مولفه های حقیقی در این بازنمایی جدید فناورانه آنگونه که باید تعریف شوند و مجاز که در معنی غیرحقیقی و غیرواقعی بکار می رود به غلط به آن افزوده نگردد. جنبش علمی ای که هم اکنون در غرب به دنبال تبیین دقیق تر این ادبیات شکل گرفته است نیز به دنبال تلفیق این پارادایم با واقعیت و حقیقت انسان ها است. بعنوان مثال در کتاب " فضای مجازی به مثابه عرصه دوم اقدام" نیز این مهم را تاکید می کند که فضای سایبری بستر فناورانه زندگی حقیقی انسانی است و تلاش می کند تا مسیر انحرافی تعمیم این واژه را با تشریح علمی اصلاح نماید [6].
      فضای سایبری با ترجمان فضای مجازی ، فضای دوم و ... واژه ای عقیم است که توانایی های آن به واسطه بار غیرحقیقی ، جدا شده و مجزا شده از زیست بوم انسانی سلب شده است.این فضا نمی تواند در عرصه جامعه در مقابل زیبایی ها و پلشتی ها ادبیات مناسب را بازتولید کند.پلیس سایبری ، جرایم سایبری ،قدرت سایبری ، اقتصاد سایبری و ... اگر غیر حقیقی ، مجاز یا بخش دوم زیست جامعه بشری باشند ، بازتعریف هر آنچه در واقعیت درباره پیشوندها حاکم است چگونه امکان پذیر خواهد بود؟
      این تفاسیر بیانگر آن است که فضای مجازی نمی تواند جایگزینی برای فضای سایبری باشد (ضمن آنکه تعابیر دیگری نیز که منتج از این فلسفه با عنوان دوفضایی، عرصه دوم زندگی و ... موید همین نگرش است.) و انحراف مترتب از این بینش همانگونه که ترسیم شد، جدی و نیازمند مداقه و اهتمام اهل فن دارد
      همانگونه که شهید مظلوم، دکتر بهشتی در ابتدای انقلاب عنوان داشتند که ما به فقر تئوریک دچاریم، در این عرصه نیز جامعه اسلامی در ترجمه، تبیین این پارادایم دچار فقر و ضعف است که همت دو چندان جامعه علمی و محققین توانمند کشور را می طلبد. همتم بدرقه راه کن ای طایر قدس...
      منابع:
      1. https://www.brainpickings.org/2014/08/26/how-william-gibson-coined-cyberspace
      2. https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%BA%CF%85%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82
      3. https://en.oxforddictionaries.com/definition/cyber
      4. https://www.merriam-webster.com/dictionary/cyber
      5. https://en.oxforddictionaries.com/definition/space
      6. https://www.routledge.com/The-Internet-as-Second-Action-Space/Kellerman/p/book/9780415858717
      نظر کاربران
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
      کد امنیتی:
       
تمامی حقوق برای مرکز ملی فضای مجازی محفوظ است. هر گونه کپی‌برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.