• کودکان و چگونگی صیانت از آنان در فضای مجازی

      کودکان و چگونگی صیانت از آنان در فضای مجازی

      کودکان و چگونگی صیانت از آنان در فضای مجازی

      غلبه دنیای مجازی بر همه گروه های سنی، معضل اجتناب ناپذیر این روزهای زندگی پیشرفته است. کاربران کودک و نوجوان در این فضا به دلیل حساسیت های سنی و ناپختگی های ویژه این دوره ها، بیشتر از بزرگسالان در معرض آسیب های فضای مجازی قرار دارند.


      ه گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، کنترل کودکان و نوجوانان در فضای مجازی به دلیل نبود آگاهی های لازم درباره این فضای نوین، دغدغه مشترک خانواده های ایرانی است تا آنجا که به ورطه افراط و تفریط کشانده شده است؛ عده ای فرزندان خود را به طور کامل از این فضا دور ساخته و برخی نیز بدون هیچ کنترلی کودکان را در این فضا رها ساخته اند. در این میان برخی خانواده ها نیز فرزند را به سمت پرورش و رشد مناسب سوق خواهند داد و به شکلی کنترل شده و آگاهانه به فرزندان اجازه استفاده از فضای مجازی را می دهند.
      در نگاهی منصفانه، این فضا در کنار آسیب ها و چالش ها، دارای کارکردهایی چون آگاهی بخشی به ویژه برای کودکان و نوجوانان است اما بهره برداری از ظرفیت های مثبت آن نیازمند اجرای طرح ها و برنامه های هوشمندانه ای است تا این گروه سنی به مسیری شایسته و هدفمند در فضای مجازی هدایت شوند.
      دسترسی به اینترنت سالم و فضای امن مجازی برای کودکان و نوجوانان در حال حاضر یکی از دل نگرانی خانواده های ایرانی و مسئولان است تا با فراهم آوری این امکان کودکان و نوجوانان با اطمینان خاطر بیشتری از این فضا استفاده کرده و بهره گیری های لازم را دریافت کنند.
      «امیر خوراکیان» کارشناس فضای مجازی که در زمان حاضر نیز معاون محتوای مرکز ملی فضای مجازی است ، در گفت وگو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا به پرسش های مطرح شده پاسخ داد .
      متن گفت وگو به این شرح است.

      *** ایرنا: چرا حفظ کودکان و نوجوانان در برابر ورود به فضای مجازی و استفاده از این نوع فناوری اهمیت دارد؟
      ** خوراکیان: به دلیل شرایط حساس و ویژه کودکان و نوجوانان، مواجهه این گروه سنی با فضای مجازی دارای اهمیت بسیاری است. کودکان فاقد مهارت های خودکنترلی از نظر ذهنی و هیجانی هستند بنابراین، تا سن 18 سالگی از نظر کارشناسان و روانشناسان زمان حساسی به شمار می آید. آسیب های وارد شده در این مقطع سنی بسیار عمیق و خطرناک است و آثار آن ها آینده زندگی یک فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. این مقطع سنی همچنین، دوره مهمی برای کسب آموزش و مهارت های لازم در مواجهه با مسائل اجتماعی، علمی و فرهنگی است. از این رو، باید تمرکز و توجه بیشتری به کودکان و نوجوانان به ویژه در برابر فضای مجازی نشان داد تا مخاطرات کمتری پیش روی آنان در این فضا قرار گیرد.

      *** ایرنا: از نگاه فعالان عرصه فضای مجازی در کشور، چالش های جدی رویارویی کودکان و نوجوانان با فضای مجازی چیست یا به عبارت دیگر چه مخاطراتی در فضای مجازی در کمین این گروه است؟
      ** خوراکیان: مرکز ملی فضای مجازی در حال حاضر 6 چالش عمده فضای مجازی را برای استفاده کودکان و نوجوانان در نظر گرفته است. نخستین چالش، مساله حریم خصوصی است که به دلیل عدم مهارت کودکان و نوجوانان بسیار آسان مورد دستبرد دیگران واقع می شود. این گروه سنی ملاحظات افراد بزرگسال را در رعایت حریم خصوص ندارند و ممکن است دچار آسیب های جدی شوند.
      دومین مخاطره، رویارویی با محتواهای نامناسبی است که ناخواسته ممکن است کودک با آن روبه رو شوند. به گفته برخی روانشناسان، اثر مشاهده برخی تصاویر در سنین پایین آنقدر عمیق است که نیاز به درمان دارد. چالش بعدی ارتباطات خطرناک و نادرست احتمالی کودکان در فضای مجازی است که ممکن است حتی امنیت فیزیکی آنان را به مخاطره بیاندازد. چهارمین آسیب نیز وجود بدافزارهایی است که به دلیل مهارت فنی پایین کودکان و نوجوانان، آنان را به دام می اندازد. افرادی وجود دارند که از طریق بدافزارها کودکان و نوجوانان را دچار آسیب می کنند.
      مشکل بعدی نیز به سوءاستفاده عده ای شیاد از کودکان و نوجوانان اختصاص دارد. به عبارت بهتر ممکن است عده ای از سودجویان به بهانه ارایه سرویس هایی به این گروه سنی، هزینه های زیادی از آنان دریافت کنند. در نهایت نیز پیوند بیش از اندازه کودک با فضای مجازی ممکن است بر رشد طبیعی، فیزیکی و اجتماعی وی اثر بگذارد. به عبارت دیگر کسب مهارت ها و شکوفایی استعدادهای وی به دلیل استفاده بیش از اندازه از فضای مجازی خدشه دار شود.

      *** ایرنا: وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به تازگی از لزوم ایجاد سازوکارهایی برای حضور امن کودکان و نوجوانان در فضای مجازی سخن گفته اند. شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی چه برنامه ها و طرح هایی برای آگاهی بخشی و ایجاد این امکان، در نظر گرفته است؟
      ** خوراکیان: در این زمینه، سندی 6 محوری تهیه شده که شامل سیاست ها و اقداماتی است. ایجاد فضای مجازی صیانت شده مبتنی بر شبکه، متناسب با ارزش های ایرانی - اسلامی و تامین خدمات و محتوای مناسب با اقتضائات سنی کودکان و نوجوان از جمله اهداف تنظیم این سند است. این سند در تلاش است تا فرصت های متصور شدهِ فضای مجازی برای کودکان و نوجوانان را تقویت کرده و با کمک خانواده ها آسیب آن را به کمترین میزان ممکن برساند. از آنجا که کودکان و نوجوانان دو گروه مهم در جامعه به شمار می روند، علاوه بر این سند، در برخی سندهای مرتبط دیگر مانند سند آموزش و فرهنگ سازی عمومی و سند پیوست فرهنگی اپراتورهای تلفن همراه، به کودکان و نوجوانان به صورت جدی توجه شده است.

      *** ایرنا: در باره بندهای سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی توضیح بدید
      ** خوراکیان: نخستین محور از این سند به طراحی الگوی جامع صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی اختصاص یافته است. این محور شامل موضوعات آموزشی، تربیتی، فنی و حقوقی است. محور دوم شامل خدمات آموزش و ترویج است که به کودکان و والدین در ارتباط با فضای مجازی ارایه می شود. سومین محور به حمایت از تولید محتوا و فعالیت های لازم در حوزه تولید محتوا اختصاص یافته است. در حال حاضر، بازار تولید محتوا برای کودکان و نوجوانان دچار مشکلاتی است که باید رفع شود و این حوزه گسترش یابد. محور بعدی مربوط به سرویس های ایمن و ابزارهای مورد نیاز در حوزه مراقبت است. اقدام های لازم برای این محور نیز در سند مناسب با نیازهای جامعه لحاظ شده است. مشاوره، امداد و ایجاد خط کمکی نیز محور پنجم است. پشتیبانی سرویس های قضایی و انتظامی از افراد آسیب دیده احتمالی نیز محور بعدی در نظرگرفته شده برای سند صیانت از کودکان و نوجوانان است.

      *** ایرنا: از آموزش و آگاهی بخشی به کودکان در این سند صحبت کردید. خانواده ها چگونه می توانند در هدایت فرزندان خود در این فضا کمک کنند؟ والدینی که خود به نوعی درگیر و غرق در این فضا شده اند.
      ** خوراکیان: نکته مورد تاکید ما این است که همه چشم انتظار اقدام حاکمیت نباشند. خانواده ها نیز نقش مهمی در مدیریت این بهره برداری دارند. آموزش و آگاه سازی مهمترین دغدغه کنونی ما است. این گونه نباشد که سرویس دهندگان از ارایه آموزش در این حوزه به دور باشند و فرهنگ سازی را به بخش های دیگری واگذار کنند. درخواست می کنیم ارایه کنندگان سرویس نیز آموزش و فرهنگ سازی داشته باشند.
      در حال حاضر، در میان سرویس های آنتی ویروس امکاناتی برای مراقبت و کنترل فرزندان درنظرگرفته شده است. قابلیت مراقبت خانوادگی (Parental Control) در آنتی ویروس ها این امکان را به خانواده ها می دهد تا کودکان را در دنیای مجازی کنترل کنند. تنها کافی است در این زمینه به خانواده آگاهی داده شود. همچنین در سیستم عامل کامپیوترها، تبلت و حتی گوشی های همراه این امکان در پایه نیز وجود دارد که بهره گیری از آن تنها نیازمند آموزش و آگاهی است.

      *** ایرنا: متاسفانه ما در سطح شهر بسیار اندک تابلو یا بنر تبلیغاتی و آموزشی برای خانواده ها و کودکان دیده می شود.
      ** خوراکیان: دقیقا درست است. در این جا بخش خصوصی نقش بسیار مهمی دارد. درخواست ما از سازمان ها به ویژه آموزش و پرورش این است که در را به روی بخش خصوصی باز کرده و انحصارگرایی نداشته باشند. بسیاری از فعالان بخش خصوصی دغدغه های زیادی در این حوزه دارند و برای کودکان و نوجوانان تولیدات ارزشمندی تهیه کرده اند. موسسه هایی مانند نبات، درسا و انارستان در تولید محتوا برای کودکان فعالیت های خوبی انجام داده اند. شبیه این مجموعه ها نیز بسیار داریم.

      *** ایرنا: بنابراین، بخش خصوصی یکی از متولیان تولید محتوا در سند صیانت از کودکان و نوجوانان شناخته می شود؟
      ** خوراکیان: بله. اصلا تولید محتوا توسط بخش خصوصی باید انجام شود. در این باره نیز بحث هایی صورت گرفته و تقسیم کار باقی مانده است.

      *** ایرنا: آیا در سند حاضر، بندی مبنی بر آموزش و آشنایی درست کودکان با فضای مجازی در کتاب های درسی، لحاظ شده یا خیر؟ چرا که باید نیمه پر لیوان را دید و از مزایای فضای مجازی برای آموزش و آگاهی بخشی کودکان غافل نشد.
      ** خوراکیان: به مساله بسیار مهمی اشاره کردید. مهمترین رویکرد این سند، استفاده از فضای مجازی متناسب با رشد سنی و عقلی کودکان است. این سند به دنبال این نیست که کودکان و نوجوانان را به طول کلی از این فضا دور سازد بلکه به صورت گام به گام مهارت ها را به کودکان برای ورود به این فضا آموزش خواهد داد و زمانی که کودک به 18 سالگی رسید، والدین نگرانی از حضور وی در فضای مجازی نداشته باشند. تربیت مصونیت بخش، هدف اصلی تنظیم این سند است.
      درباره ورود این بحث به کتاب های درسی باید گفت که وظایف بسیاری برای آموزش و پرورش در این سند دیده شده که این وزارتخانه بنا به تدبیر خود می تواند از ظرفیت های گوناگون برای آموزش مانند کتاب های درسی نیز استفاده کند.

      *** ایرنا: ارزیابی شما از حقوق فضای مجازی به ویژه درنظرگرفتن حقوقی برای حفظ کودکان و نوجوانان چیست؟
      ** خوراکیان: در این حوزه خیلی باید کار کنیم چرا که کمبود مبانی و دستورالعمل های حقوقی برای فضای مجازی زیاد است. در حال حاضر سعی می کنیم متناسب با هر موضوعی که سند ان تصویب می شود برای خلا ء های قانونی و حقوقی آن نیز چاره اندیشی شود، لکن ممکن است مجموع این موارد در اینده لازم باشد به صورت قانونی جامع تجمیع شود.

      *** ایرنا: چه میزان زمان تا اجرایی شدن این سند باقی مانده است؟
      ** خوراکیان: شورای عالی فضای مجازی این سند را بررسی خواهد کرد و پس از تصویب به دستگاه های مربوط ابلاغ می شود. مرکز ملی فضای مجازی در ایفای نقش قرارگاهی و پیگیری مصوبات تا حصول نتایج مورد انتظار بسیار جدی است. راهکار اصلی در این حوزه تولید محتوا، آموزش و فرهنگ سازی است. به عبارت دیگر تنها آموزش مهم نیست بلکه تولید محتوای مناسب باعث می شود تا کودکان و نوجوانان به محتوای نادرست نیازی نداشته باشند و حتی در پی آن نباشند زیرا محتوای مورد نیاز در دسترس آنان قرار می گیرد.
      نظر کاربران
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
      کد امنیتی:
       
تمامی حقوق برای مرکز ملی فضای مجازی محفوظ است. هر گونه کپی‌برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.